Το 1995 η Διεθνής Συνεταιριστική Ένωση στη τρίτη και τελευταία μέχρι σήμερα συνάντηση στο Μάντσεστερ όρισε τις βασικές αρχές της συνεταιριστικής επιχείρησης, καθορίζοντας κι ένα πλαίσιο δια-συνεταιριστικής συνεργασίας. Οι βασικές αυτές αρχές είναι οι εξής:
1. Εθελοντική και ελεύθερη προσχώρηση
2. Δημοκρατικός έλεγχος από τα μέλη
3. Οικονομική συμμετοχή των μελλών
4. Αυτονομία και ανεξαρτησία
5. Εκπαίδευση, κατάρτιση και πληροφόρηση
6. Συνεργασία μεταξύ των συνεταιρισμών
7. Μέριμνα για την κοινότητα
Οι συνεταιρισμοί σήμερα αποτελούν μια βιώσιμη λύση για την αντιμετώπιση της φτώχειας. Σε ένα περιβάλλον που οι πολίτες όλο και περισσότερο αντιλαμβάνονται ότι η οικονομική μεγέθυνση δεν συμβαδίζει πάντοτε με την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, αφού μπορεί να έχουμε ακόμα και υπερανάπτυξη αλλά διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και τότε οι συνεταιρισμοί παίζουν έναν καθοριστικό ρόλο οικονομικής επιβίωσης. Σήμερα υπάρχουν περιοχές που μετά από μια βίαιη εκβιομηχάνιση οι κάτοικοι μπορεί να οδηγούνται στην ανεργία και την μετανάστευση.
Η Διεθνής Συμμαχία για τους Συνεταιρισμούς (I.C.A.-International Cooperative Alliance) κάθε χρόνο δημοσιεύει μια αναφορά με την εξέλιξη του συνεταιριστικού κινήματος παγκόσμια και οι αριθμοί αποτυπώνουν τον καθοριστικό τους ρόλο στην απασχόληση και την άμυνα κατά της φτώχειας.
*Παγκόσμια περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι είναι μέλη συνεταιρισμών.
* Παρέχουν 100 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, 20% περισσότερες από ότι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις.
* Σε θεωρητικά πλούσια κράτη όπως η Γερμανία και οι ΗΠΑ, ένας στους τέσσερις εργαζόμενους είναι μέλος κοινωνικού συνεταιρισμού. Στον Καναδά ο αριθμός αυτός είναι 4 στους 10.
* Ο Καναδικός συνεταιρισμός ζάχαρης παράγει το 35% της παγκόσμιας παραγωγής ζάχαρης και σφενδάμου.
*Στην Πολωνία, οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί γαλακτομικών προϊόντων, συμβάλουν σε ποσοστό 75% της εθνικής παραγωγής τους.
Θα μπορούσαμε να επεκτείνουμε πολύ αυτόν τον κατάλογο ειδικά αν συμπεριλάβουμε χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία ή χώρες της Λατινικής Αμερικής που είναι πολύ ανεπτυγμένο το φαινόμενο (στη Κολομβία για παράδειγμα οι 8.124 κοινωνικοί συνεταιρισμοί συντελούν στο 4,96% του ΑΕΠ).
Στην Ελλάδα οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί γνώρισαν μια μικρή έξαρση μετά τη κρίση του 2010, αλλά ατόνησαν, ενώ έχουν να αντιμετωπίσουν έναν νομικό πληθωρισμό (είναι νομικός όρος, ο οποίος αναφέρεται σε κατακερματισμένη και αντιφατική νομοθεσία, η οποία τελικά περιπλέκει την λειτουργία τους), καθώς επίσης και τις πολιτικές αντιλήψεις που είτε τους βλέπουν σαν υποκατάστατο των κρατικών υποχρεώσεων (κομμάτια της αριστεράς κυρίως), είτε ως εργαλείο κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης (δεξιά κόμματα συνήθως), που λειτουργούν ως ρεζέρβες των καπιταλιστικών επιχειρήσεων για φοροαπαλλαγές και ευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Γενικά παρουσιάζονται κάτι σαν ΜΚΟ.
Στον Ευρωπαϊκό χώρο οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί οργανώνονται μέσα από το δίκτυο REVES. Είναι ο μοναδικός δίαυλος συνεργασίας για να αναπτυχθούν σταθερές συνεργασίες και πρότυπα πολιτικών ώστε να υπάρχει μια βιώσιμη τοπική ανάπτυξη. Το δίκτυο REVES ιδρύθηκε το 1997 στη Γένοβα ως διεθνής μη κερδοσκοπικός οργανισμός και έχει ως στόχο να ανταλλάσουν τεχνογνωσία τα μέλη-συνεταιρισμοί προκειμένου να εφαρμόζονται πολιτικές τοπικής ανάπτυξης. Μάλιστα προσπαθεί να επεκταθεί προς τη Μεσόγειο μέσω της δημιουργίας εθνικών δικτύων με τοπικές και περιφερειακές αρχές, κοινωνικές οργανώσεις και συνεταιριστικές κοινωνικές επιχειρήσεις . Τα μέλη του REVES υπογράφουν μια διακήρυξη αρχών όπως αναφέρονται στον καταστατικό χάρτη του δικτύου.
(Περισσότερες πληροφορίες εδω: https://www.revesnetwork.eu)
Σε αυτό το σημείο λοιπόν έρχεται η σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης και η κρατική μέριμνα για την ανάπτυξη των κοινωνικών συνεταιρισμών. Εφόσον όπως είδαμε η κουλτούρα της συνεργασίας δεν είναι ανεπτυγμένη, θα πρέπει με κάποιο τρόπο να καλλιεργηθεί. Οι Δήμοι έχουν να παίξουν έναν καίριο ρόλο σε αυτό το κομμάτι, μιας και μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις συνεργασίας και δημιουργίας κοινωνικών συνεταιρισμών με τους ίδιους μέλη των συνεταιρισμών. Η μορφή των Κοινωνικών Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων (ΚΟΙΝΣΕΠ), επιτρέπει σε Δήμους και εταιρείες να συμμετέχουν με εκπροσώπους ως μέλη τους, αλλά με μια μόνο ψήφο. Από τέτοιες συνεργασίες μπορούν να βγουν ωφελημένοι τόσο οι Δήμοι (θεσμικά ως οργανισμοί), όσο και οι πολίτες με ποιοτικές θέσεις εργασίας που προσφέρουν προοπτικές καριέρας. Οι Δήμοι αυτό που πρέπει να παρέχουν είναι υποδομές κυρίως για την λειτουργία των ΚΟΙΝΣΕΠ με αντάλλαγμα μέρος των κερδών του συνεταιρισμού, σε μια συμφωνία Win-Win. Το κράτος πρέπει από την πλευρά του να θεσμοθετήσει τον συντονισμό των ΚΟΙΝΣΕΠ μέσα από έναν ανεξάρτητο φορέα, το οποίο θα επιβλέπει, θα καταγράφει, θα συντονίζει το δίκτυο, αλλά κυρίως θα συμβουλεύει. Με μια τόσο δαιδαλώδη νομοθεσία γύρω από την κοινωνική οικονομία και τις μορφές της, την οποία δεν μπορούν να παρακολουθήσουν λογιστές οι νομικοί, μιας και χρειάζεται εξειδίκευση και εφόσον δεν υπάρχει ζήτηση για δημιουργία κοινωνικών συνεταιρισμών, λογικό είναι πως δεν υπάρχει και εξειδικευμένη συμβουλευτική.
Επίσης η απλοποίηση αυτής νομοθεσίας και θεσμοθέτηση πρωτόκολλων συνεργασίας με την αυτοδιοίκηση θα στήσει ένα στέρεο έδαφος για την ανάπτυξή τους και την αναγνώρισή τους.
Σε επόμενο κεφάλαιο θα ασχοληθούμε επιγραμματικά με τις μορφές των κοινωνικών συνεταιρισμών , θα δούμε κάποια παραδείγματα κοινωνικών συνεταιρισμών και θα τα φέρουμε στα μέτρα της Καστοριάς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου