Νομικό Πλαίσιο: Ίσως το σημαντικότερο κριτήριο που τους ξεχωρίζει απο τους παραδοσιακούς συνεταιρισμούς.
Στην Ελλάδα υπάρχουν δυο μορφές κοινωνικών συνεταιρισμών με βάση τη νομοθεσία:
1. Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.)
Νομική Βάση: Ιδρύθηκαν με τον Νόμο 2716/1999 και εντάσσονται στο Εθνικό Σύστημα Ψυχικής Υγείας .
Σκοπός: Η κοινωνική και οικονομική ενσωμάτωση και επαγγελματική ένταξη ατόμων με σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Συμβάλλουν στη θεραπεία και την οικονομική τους αυτάρκεια .
Σύνθεση Μελών: Εδώ έχουμε μια πολύ συγκεκριμένη σύνθεση:
Α΄ κατηγορία: Άτομα με ψυχικές διαταραχές (τουλάχιστον 35% των μελών) .
Β΄ κατηγορία: Επαγγελματίες ψυχικής υγείας (έως 45%) .
Γ΄ κατηγορία: Φορείς όπως δήμοι, νοσοκομεία ή άλλα νομικά πρόσωπα (έως 20%) .
Εποπτεία: Υπάγονται στην εποπτεία του Υπουργείου Υγείας
2. Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (ΚοινΣΕπ)
Νομική Βάση: Θεσπίστηκαν με τον Νόμο 4430/2016 (ο οποίος αντικατέστησε προγενέστερο πλαίσιο του 2011) για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία και ο οποίος αναθεωρήθηκε με τον Ν.4972/2022.
Σκοπός: Η συλλογική και κοινωνική ωφέλεια. Εστιάζουν στην κοινωνική καινοτομία, την προστασία του περιβάλλονντος, την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική ένταξη ευάλωτων ομάδων .
Σύνθεση Μελών: Η συμμετοχή είναι πιο ανοιχτή σε πολίτες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στον χώρο της κοινωνικής οικονομίας
Αποστολή και Σκοπός: Το πιο διακριτό χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη ρητής αποστολής γενικού συμφέροντος. Δεν αρκεί απλώς η τήρηση των συνεταιριστικών αρχών, αλλά ο πρωταρχικός σκοπός είναι η παραγωγή αγαθών ή υπηρεσιών που εξυπηρετούν την κοινότητα ή ευάλωτες ομάδες.
Σύνθεση και Ρόλος των Μελών:
Ένα σημαντικό κριτήριο είναι το ποιος συμμετέχει και με ποιο ρόλο.
Υπάρχουν συνεταιρισμοί:
Ένταξης (WISE): Όπως οι Κοι.Σ.Π.Ε., όπου τα μέλη ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και ο συνεταιρισμός στοχεύει στην ενσωμάτωσή τους .
Παραγωγών ή Καταναλωτών: Εστιάζουν στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των μελών τους (π.χ. αγρότες, τεχνίτες) .
Πολλαπλών Συμμετοχών (multi-stakeholder): Όπου συμμετέχουν ισότιμα διαφορετικές κατηγορίες μελών (π.χ. παραγωγοί, εργαζόμενοι, καταναλωτές, εθελοντές) για την επίτευξη ενός κοινού σκοπού
Πως μπορεί όμως ο Δήμος και γενικά η τοπική αυτοδιοίκηση να εμπλακεί με τους κοινωνικούς συνεταιρισμούς;
Σύμφωνα λοιπόν με το νομικό πλαίσιο οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης μπορούν να:
* Συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις με ΚοινΣΕπ
* Παραχωρούν χρήση δημόσιας περιουσίας
* Αναθέτουν υπηρεσίες κοινής ωφέλειας με απ’ευθείας ανάθεση (υπό όρους)
* Συμμετέχουν ως μέλη σε Συνεταιριστικές επιχειρήσεις Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας.
Πως λειτουργεί στη πράξη μια τέτοια συνεργασία;
Κανονικά ο φορέας της αυτοδιοίκησης δεν παίρνει μερίδιο κέρδους (η συμμετοχή του είναι θεσμική/υποστηρικτική). Αν όμως ο ΟΤΑ είναι μέλος μιας ΚοινΣΕπ μπορεί να συμμετέχει στο πλεόνασμα αναλογικά με τις μερίδες του (θα δούμε τι είναι αυτό παρακάτω)
Σημαντικό είναιεπίσης πως το πλεόνασμα της ΚοινΣΕπ διατίθεται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 35% (>35%) για αποθεματικό, δηλαδή για επανεπένδυση στη ΚοινΣΕπ και το υπόλοιπο μοιράζεται σε μέλη και διατίθεται σε κοινωνικούς σκοπούς (είναι απαίτηση του νόμου).
Τι προσφέρουν συνήθως οι ΟΤΑ;
1. Υλικοί πόροι: Χώροι,οχήματα, εξοπλισμό, παραχωρήσεις χρήσης (δεν επιτρέπεται ιδιοκτησία στις ΚοινΣΕπ)
2. Εγγυημένη αγορά: ο Δήμος γίνεται ο πρώτος “πελάτης” μιας υπηρεσίας συνήθως
3. Θεσμική κάλυψη: Βοήθεια με αδειοδοτήσεις, γραφειοκρατία, νομικές διαδικασίες.
4. Χρηματοδότηση εκκίνησης: Συχνά μέσω ΕΣΠΑ ή δημοτικού προϋπολογισμού και τα πρώτα 1-2 χρόνια.
5. Δίκτυα και προβολή: Προώθηση μέσω δημοτικών καναλιών επικοινωνίας.
Υπάρχουν όμως και προκλήσεις. Τέτοια αδύναμα σημεία αποτελούν:
* Πολιτική εξάρτηση: Η συνεργασία εξαρτάται από τη βούληση της εκάστοτε δημοτικής αρχής και κατά πόσο πιστεύει ή δεν νοθεύει τέτοια εγχειρήματα.
* Γραφειοκρατία: Οι προγραμματικές συμβάσεις είναι χρονοβόρες
* Ασάφεια πολλές φορές στον διαχωρισμό ρόλων.
* Βιωσιμότητα μετά την αρχική χρηματοδότηση: Πολλές ΚοινΣΕπ δυσκολεύονται όταν σταματήσει η δημόσια στήριξη.
Αν καταφέρατε να διαβάσετε όλα τα παραπάνω που γράφτηκαν όσο πιο συμπτυγμένα γίνεται ας περάσουμε τώρα σε πιο ουσιαστικές και πρακτικές πληροφορίες:
Που πρέπει να απευθυνθεί κάποιος ώστε να ξεκινήσει μια ΚοινΣΕπ;
Υπάρχει κάποιος κεντρικός συντονισμός για τις ΚοινΣΕπ; Ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις δημιουργίας μιας ΚοινΣΕπ;
Ας καλύψουμε κι αυτά τα πιθανά ερωτήματα όσο πιο σύντομα γίνεται:
Αρμόδια υπηρεσία για την εγγραφή, είναι το τμήμα Μητρώου Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας της Διεύθυνσης Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας του Υπουργείου Εργασίας και κοινωνικών υποθέσεων. Απο την ημερομηνίας έκδοσης της βεβαίωσης εγγραφής, η ΚοινΣΕπ αποκτά νομική προσωπικότητα και εμπορική ιδιότητα.
Η Ψηφιακή Πύλη υποβολής είναι η kalo.yeka.gr (χρειάζεστε κωδικούς taxisNet), ενώ μπορείτε να αναζητήσετε το Μητρώο ΚοινΣΕπ και μέσω του Gov.gr.
Εκτός απο το υπουργείο, υπάρχουν και δίκτυα υποστήριξης η πλατφόρμα koinsep.org που λειτουργεί απο το 2012 και έχει βοηθήσει στη δημιουργία άνω των 750 ΚοινΣΕπ.
Επίσης η Πανελλήνια Ένωση Φορέων Κ.ΑΛ.Ο προσφέρει εκπροσώπηση, συμβουλευτικές υπηρεσίες και υποστήριξη ίδρυσης.
Τα 5 Βήματα ίδρυσης:
Η διαδικασία ίδρισης περιλάμβάνει 5 βήματα:
1. Σύνταξη καταστατικού
2. Συγκέντρωση δικαιολογητικών
3. Υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης εγγραφής στο Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας (ΜΚΕ)
4. Υποβολή καταστατικού σε φυσική μορφή στο Τμήμα Μητρώου και
5. Υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης πρόσθετων στοιχείων.
* Απαιτούνται τουλάχιστον 5 μέλη για ΚοινΣΕπ συλλογικού σκοπού ή κοινωνικής φροντίδας. Τα μέλη μπορεί να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, αλλά τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν αν υπερβαίνουν το 1/3 του συνόλου.
* Κανένα μέλος δεν διαθέτει περισσότερο απο μια ψήφο, ανεξάρτητα απο το κεφάλαιο που βάζει.
* Διανομή κερδών: Τουλάχιστον 65% επανεπένδυση στην επιχείρηση ή στις κοινωνικές δράσεις της. Καταβολή συνεταιριστικής μερίδας μία υποχρεωτική και έως 4 προαιρετικές.
* Φορολογία κερδών 22% (όπως οι περισσότερες επιχειρήσεις). Τα κέρδη δεν διανέμονται στα μέλη, εκτός αν είναι ΚΑΙ εργαζόμενοι στη ΚοινΣΕπ.
Υποχρεώσεις λειτουργίας:
* Υποχρεωτιλή τήρηση διπλογραφικών βιβλίων και ετήσια υποβολή απολογισμού δράσης στο ειδικό μητρώο
* Εντός 30 ημερών απο την εγγραφή, υποβολή βεβαίωσης έναρξης στη ΔΟΥ και ετήσιου προγράμματος δραστηριοτήτων.
* Ο εκπρόσωπος πρέπει να διαθέτει κωδικούς TaxisNet για την είσοδο στη πλατφόρμα kalo.yeka.gr
Και για το τέλος ας εξηγήσουμε συνοπτικά τι είναι αυτές οι “Συνεταιριστικές Μερίδες” (δεν περιλαμβάνουν σίγουρα τηγανιτές πατάτες!)
Είναι κατα κάποιο τρόπο το “εισιτήριο εισόδου” σε μια ΚοινΣΕπ και ταυτόχρονα είναι η μονάδα μέτρησης της συμμετοχής του κάθε μέλους στο κεφάλαιό της.
Η Βασική λογική η οποία διαφέρει απο τις Ανώνυμες Εταιρείες είναι η εξής:
Σε μια ΑΕ έχεις μετοχές. Όσες περισσότερες μετοχές έχεις, τόσες περισσότερες ψήφους δικαιούσαι στις αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου, άρα τόσο μεγαλύτερη εξουσία διαθέτεις, επειδή έβαλες περισσότερα χρήματα.
Στη ΚοινΣΕπ έχεις μερίδες, αλλά η ψήφος παραμένει 1 ανα μέλος, ανεξάρτητα απο πόσες μερίδες κατέχεις. Αυτή είναι η θεμελιώδης διαφορά!
Τα είδη των μερίδων είναι δύο:
1. Υποχρεωτική Συνεταιριστική Μερίδα:
* Την καταβάλει κάθε μέλος κατά την είσοδό του
* Το ύψος της ορίζεται απο το καταστατικό (συνήθως απο 100€ έως 3,000€)
* Χωρίς αυτή δεν γίνεσαι μέλος.
* Επιστρέφεται αν αποχωρήσεις (υπο όρους)
2. Προαιρετικές Συνεταιριστικές μερίδες
*Κάθε μέλος μπορεί να αγοράσει έως 4 επιπλέον μερίδες.
* Ενισχύουν το κεφάλαιο της ΚοινΣΕπ.
* Δεν δίνουν επιπλέον ψήφο. Δίνουν όμως μεγαλύτερο οικονομικό μερίδιο στα πλεονάσματα.
Ας δούμε ένα παράδειγμα στη πράξη:
| ΜΕΛΟΣ | ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΜΕΡΙΔΑ |
ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΗ ΜΕΡΙΔΑ |
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ |
ΨΗΦΟΙ |
|---|---|---|---|---|
| Α | 1 (500€) | 4 (2.000€) | 2.500€ | 1 |
| Β | 1 (500€) | 2 (1.000€) | 1.500€ | 1 |
| Γ | 1 (500€) | 0 | 500€ | 1 |
| Δ | 1 (500€) | 1 (500€) | 1.000€ | 1 |
| Ε | 1 (500€) | 0 | 500€ | 1 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 5 (2.500€) | 7 (3.500€) | 6.000€ | 5 |
Σχέση Μεριδων με Κέρδη
Αν υπάρξουν πλεονάσματα προς διανομή (το 35% που επιτρέπεται), μοιράζονται ανάλογα με τον αριθμό μερίδων που κατέχει κάθε μέλος- οπότε εδώ η επιπλέον επένδυση αποδίδει οικονομικά, χωρίς όμως να αλλάζει την εξουσία λήψης αποφάσεων)
Τι γίνεται με τις μερίδες αν φύγεις;
Επιστρέφονται μετά απο την παρέλευση χρόνου που ορίζει το καταστατικό (συνήθως 1-2 χρόνια), εφόσον η ΚοινΣΕπ δεν έχει χρέη που να δεσμεύουν τις μερίδες. Οι μερίδες δεν μεταβιβάζονται σε τρίτους ελεύθερα. Αυτό διατηρεί τον συνεταιριστικό χαρακτήρα.
Στο επόμενο άρθρο θα κάνουμε μια υπόθεση εργασίας, για το πως θα μπορούσε ο Δήμος και ευρύτερα οι ΟΤΑ, να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις δημιουργίας ΚοινΣΕπ και πως αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα οικοσύστημα συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας που θα έβαζε τα θεμέλια μιας διαφορετικού τύπου οικονομικής μεγέθυνσης, τις δυνατότητες που ανοίγονται και την άμεση κοινωνική ωφέλεια απο την δύναμη της συνεργασίας σε αντίθεση με την φθορά μιας φιλοσοφίας ανταγωνισμού (που όσο και να ευχόμαστε να είναι υγιής, δεν μπορεί να είναι ποτέ στη πράξη)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου